"Біртұтас тәрбие" бағдарламасы, АПҚО жұмысының аясында өткізілген "Бақытты ана болудың құпиялары" атты сабақ жоспары

Уақыты

Мазмұны

Ресурстары

7мин.

I.Кіріспебөлім.

Сабақтақырыбынакіріспе.

1.Дәйексөзбен танысу.ХХ ғасырдың басындағы көрнекті қазақ жазушысы, ақын, публицист Мағжан Жұмабаевтың сөздерін педагог оқиды: «Адам бойындағы барлық керемет нәрсені күн сәулесі мен ана береді. Олар бізді өмірді жақсы көруге мәжбүрлейді». Мағжан Жұмабаевтың бұл сөздері балада күн тәрізді керемет нәрсені тудыратын әйел-ананың рөлін анықтайды. Неліктен бұл орын алады? Бұл сұрақтың жауабын іздейміз.

2.«Бір сөзбен» жаттығуы. Қазақстандық суретші Ғани Баяновтың «Таң» картинасының репродукциясын қарастырыңыз. Композицияның кейіпкері — қыздың анасын бір сөзбен сипаттаңыз.

Ата-аналар,мысалы,келесіанықтамалардыұсынады: қамқор,ұқыпты,әдемі,сабырлы,сүйіспеншіліккетолы, нәзік… Барлық сөздер тақтаға жазылады.

Аяқтағаннан кейін мұғалім қорытынды жасайды: — барлықанықтамаларбақыттыананысипаттайды.Қалай бақытты ана болу керек?Мүмкін бұл барлық жағынан сәтті ана, супер ана болу керек пе? Бұл — «Бақытты ана болудың құпиялары"тақырыбындағы негізгі сұрақ.

2. «Ана болудың жетістігі» сауалнамасы. Сауалнама ана рөлінің сәттілігі туралы идеяларды анықтау мақсатында жүргізіледі.

Аяқтағаннанкейінмұғалімсауалнаманыңмағынасын түсіндіреді: — Кімдебарлық жауаптарИӘ,немесе мінсіз ананы қолдайтындар көп пе? Әрі қарай жалғастырады:

— Мінсіз ана, суперана болу мүмкін бе? Және қажет пе? Бұл әрқашан бақыттың шарты ма?Қарстырып көрейік. Ол үшін зерттеу жүргізейік.

Біз NOTA BENE айдарында қорытынды жасаймыз (*орыстілінеаударылғанлатынсөзтіркесі–ЕСІҢЕ

ЖАҚСЫСАҚТА).

2-слайд

3-слайд.

Ғани Баяновтың картинасын ың репродукци ясы.Ғани Баянов- қазақстанды қсуретші, график, акварель суретшісі, Қазақстан Республика сы Суретшілер одағының мүшесі.

45

мин.

II.Негізгібөлім

1. Эмоционалды индукция (*эмоционалды тәжірибе мақсатында естеліктерге ену.(Westermann, Spies, Stahl & Hesse, 1996)

Педагог: Өз балалық шақтағы естеліктеріңізге жүгінудіұсынамын.Сіздіңжасыңыз7,8-денемесеодан үлкен екеніңізді елестетіп көріңіз, сіз өте жас, алаңсыз және шексіз бақыттысыз. Қамқорлық жасайтын ересектерсіздіңқасыңызда.Анаңызбенқандайоқиғалар сізді ерекше бақытты еткенін есіңізге түсіріңіз. Мүмкін бұл қысқа эпизодтар немесе ұсақ-түйектер болуы мүмкін, бірақ дәл осы сәттерде сізді жақсы көретінін, сізге қамқорлық жасайтынын түсінетінсіз. Бұл суретті елестетіңіз.

Жаттығу 1 минут ішінде орындалады және жағымды, баяу әуенмен сүйемелденеді. Балалардың жеке тәжірибесімен танысу мүмкіндігі ата-аналарға балаларымен қарым-қатынасқа басқаша қарауға көмектеседі. Аяқтағаннан кейін сұраққа жауап беру ұсынылады:

-Бұлжаттығудыорындаукезінденесезіндіңіз?

·Әрі қарай, ата-ана болған ересектердің жеке басының қалыптасуына әсер еткен балалық шақтан естеліктер-эскиздер ұсынылады.

·Анам мені мектепте оқыған жылдар бойы қолдады. Менің сұраған заттарымды сатып алу үшін, дүкендерді аралады. Кейін бірге талқылау үшін, мен оқыған кітаптарды оқыды.Менің спорттық шараларыма қатысып,мені қолдады.Мен қорқынышты түс көргенде, қасымда жатып, қайта ұйықта кеткенше басымды сипайтын. Мен өз армандарымды орындай алатыныма үнемі сендірді. Күн сайын ол мені жақсы көретінін айтып, жиі құшақтайтын. Осындай сәттерде біз бақытты едік. Мен анамның бар болғанына өте ризамын. Радина

·Бала кезімде ыдыс-аяқты жинап жатқанда, колымнан үлкен табақ түсіп кетіп, сынып қалғаны есімде.Меноғанқаттыөкініп,жылапжібердім.Ол

4-слайд Сауалнама қазіргі кездегі психолога М.Меелиян ың материалда ры бойынша жасалды

Қосымша да берілген

5-слайд

сервиздің табағы еді. Анам менің неге жылап жатқанымды түсінбей: «Оны әдейі сындырдың ба»? — деп сұрады. Мен жылап, кешірім сұрап: «Жоқ» -дедім. Ол: «Табақ — бұл жай ғана зат,сен оны маған көмектеспек болып, абайсызда сындырып алдың ғой. Оған ашуланбаймын. Басқасын сатып аламын» — деді. Бұлсәтменіңесімдеөмірбойысақталды.Егербірнәрсе абайсызда жасалған болса, мен ешқашан балаларға ұрыспаймын.Сондықтанменаздағанқиындықболсада, жақсы көңіл-күйімді жоғалтпаймын. Анаргүл

·Ағам бір күні менің жеке күнделігімді оқып, анамаоныңқайдажатқанынайтты.Анамағамаменөзім айтпайынша, менің жеке істеріме аралсапаймын деді. Анамасонытүсінгеніүшінрахмет.Меніңбалаларымда олардың жазбаларын немесе достарына жазған хаттарынешқашаноқымайтынымасенімді.Біздоспыз, сондықтан бәрімізге де жақсы. Татьяна

Сұрақтар:

-Бұлсіздіңестеліктеріңізгесәйкескелеме? Неліктен?

-Балалықшағыңыздыңосыестеліктеріненқандай қуанышты әсер алдыңыз?(Ата-аналардың жауаптары)

·NOTA BENE: балалық шақтағы әңгіме авторларыныңқуаныштыәсерлеріолардыңаналарының мінез-құлқында көрініс тапты: 1. Жеке тұлғаны құрметтеу 2.Іс-әрекеттегі сүйіспеншілік.

2.«Шын мәнінде қалай болды» топтық жұмыс Тапсырма.Өмірденалынғанжағдайлармен

танысыңыз. Айтыңызшы, мұндай жағдайларда балалармен жақсы қарым-қатынас орнатып, жан тыныштығын қалай сақтауға болады?

Тапсырманы орындау үшін ата-аналар 3 топқа бөлінеді. Әр топқа жағдаят беріліп, және сұрақ қойылады.

1-топ.Ұлыңызшашынжасылтүскебояғысыкелді.

Неістеукерек?

6-слайд

7-слайд

2-топ.Екінші сынып оқушысы үйдегі пайдалы тағамды жегісі келмейді, чипсы мен коланы жақсы көреді. Не істеу керек?

3-топ. Қызыңыздың математикадан алған бағалары нашар, бұл оның сүйікті пәні емес. Не істеу керек?

Нәтижелердітаныстыруаяқталғаннанкейінмұғалім аналардың нақты өмірде қалай әрекет еткенін, яғни іс жүзінде қалай болғанын көрсетеді.

1-топ. Анасының әңгімесі: мен арнайы дүкеннен пигмент сатып алдым, бірақ ол түс оның ақ сары шашына жараспай, ұлыма ұнамады. Шашыналтын түске дейін түссіздендіруге тура келді. Пигмент балама жақсы жарасты, ашық жасыл түсті шаш, ұзынкекіл … Бұл сенсация болды. Біздің қала үшін бұл өте батыл қадам,адамдарартынабұрылып,ұлыматаңданақарады. Ұлым жарады, тартынбай, жаз бойы солай жүрді. Оқу жылы басталарда шашының өз табиғи түсін қайтардық. Ұлым 10 жаста.

2-топ.Екінші сынып оқушысы үйдегі пайдалы тағамды жегісі келмейді, чипсы мен коланы жақсы көреді.

Анасының әңгімесі: демалыс күндерінің бірін бірге тамақ дайындауға арнап, ингредиенттердің шытырман оқиғалары туралы қызықты әңгімелер айттым. Нәтижесінде ұлымның өзі осы және басқа тағамдарды дайындап, мені кешкі асқа шақыратын болды.

3-топ. Қызының математикадан алған бағалары нашар, бұл сүйікті пәні емес.

Анасының әңгімесі: Мен өзім математиканы жақсы білмеймін, бір кездері маған да бұл пән қиын болды. Менің қызым бірінші сыныпты «үштікпен» аяқтады. 2- сыныптан бастап мен қызыма 20 минут уақытымды бөліп, қиын тақырыптарды түсіндіре бастадым. Қызым есепті дұрыс шешіп, қуанышымен бөлісті. Көп ұзамай меніңкөмегімқажетболмады.2-сыныптықызымжақсы нәтижелермен аяқтады, бірақ ең бастысы — математиканы жақсы көретін болды.

8-слайд

9-слайд

10-слайд Әуе

рейстерінің

Жалпыламасұрақ:қалыптасқанжағдайлардан

жолаушыла

шығуғанекөмектесті?(Ата-аналардыңжауаптары)

рына

NOTABENE:Орыналғанжағдайларданшығуға

арналған

мыналаркөмектесті:1.Баланыңқалауынтүсіну,яғни

нұсқаулық

өзіноныңорнынақоябілу.2.Баланыдұрысшешімге

шығармашылықпенжеткізебілу.3.Балағақажетжерде

көмеккөрсету.

«Ретіменорналастыр»жаттығуы

Педагог: — Сөздерді сіз үшін маңыздылық дәрежесі бойынша қойыңыз: балалар, жұмыс, күйеу (серіктес), мен, достар, туыстар.

Жаттығуәркімніңөзініңөмірлік басымдықтарын, сондай-ақ өзінің «Менін» білу мақсатында жеке орындалады.

Жұмысты аяқтағаннан кейін өздерін бірінші орынға, екінші орынға — балаларды немесе күйеуін (серіктесін) қойғандар қолын көтереді.

11-слайд. А.

Педагог түсініктеме береді: — Ұшар алдында әуе кемесінің жолаушыларына ұсынылатын нұсқаулықта ұшақ салонының герметизациясы бұзылса, оттегі маскаларын қалай қолдану керектігі түсіндіріледі. Ережеге сәйкес, алдымен масканы анасы киіп, содан кейін баласына кигізуі керек. Өйткені анасына бірдеңе болса, баласына ешкім көмектеспейді. Сондықтан аналар үшін өзінің және отбасының аман қалуы ең маңызды мүдде болып табылады. Егер анасы мықты болса, онда өмірде болатын қиын және қарапайым жағдайда балаларымен күш-қуатымен бөлісе алады.

Әрі қарай, сөздерді тәжірибешіл психологтер ұсынатын маңыздылық дәрежесі бойынша бөлу нұсқасы көрсетіледі:

1.Мен

2.Күйеуі(серіктес)

3.Балалар

4.Жұмыс

5.Достар,туыстар

Некрасовты ң,(қарым- қатынас саласындағ ы тәжірибеші лпсихолог), С. В. Кубаре ваның (тәжірибеші лпсихолог, психотерап евт),Е.П. Ковшарова ның (қазақстанд ық

тәжірибеші

Жалпылама сұрақ: ананың өзіне деген көзқарасы туралы нені есте сақтау керек?(Ата-аналардың жауаптары)

Пікірталас үшін мынандай сұрақ ұсына аласыз: — психологтердің пікірінше, неге күйеуі әйел үшін 2-ші орында тұруы керек? Бұл сұраққа жауап беру кезінде әкенің денсаулығы мен көңіл-күйі ана үшін баланың әл- ауқаты сияқты күйеуіне қамқорлық жасау керектігін түсіну маңызды.

NOTA BENE: әр ананың өзіне деген құндылық көзқарасын қалыптастыру маңызды.

«Шаршағананаүшінкүш-қуаткөзі»мишабуылы Педагог:Мүмкін,әрбіранаосыкезеңненөтеді:үй күтімі,тамақдайындау,баланыңдамуынажағдайжасау қаттышаршатады.Бұлкүйеуіарасындағықарым- қатынасқа,балалардыңэмоционалдыкүйіндеәсеретеді. Бұланамныңкүш-қуаткөзітаусылғанкездеболады: отбасыныңөмірінжақсартуға дегенұмтылыста, күш- қуатта,денсаулықтажоқ.Қалайкүшжинауғаболады?

Сұраққа жауап беру үшін ми шабуылына қатысу ұсынылады.

Тапсырма. Өз тәжірибеңізден көңіл-күй мен күш- жігерді қалпына келтіру үшін өзіне-өзі көмектесу жолдарын атаңыз.

Ми шабуылын жасау үшін ата-аналардың көмекшілері таңдалады, олар ата-аналардың ұсыныстарын тақтаға жазады.

Мишабуылыаяқталғаннанкейінтізімге,мысалы, мыналар кіруі мүмкін:

Ағзаныреттеудіңтабиғиәдістері:

·күлкі,жымию,әзіл

·жақсы,жағымдынәрсетуралыойлар

·бұлшықеттібосаңсытусияқтыәртүрліқимылдар

·бірнешеминутұйықтау

·терезесыртындағыпейзажғақарау

·бөлмегүлдеріне,фотосуреттергежәнежүрекке жағымды немесе қымбат басқа заттарға қарау

·тазаауаментынысалу

лпсихолог) пікірінше

12-слайд

13-слайд

·өлеңоқу

·біреугесебепсізкомлиментайту,мақтауайту

·бассейнге,спортзалғабару,йога,спортпен

айналсужәнет.б.

·өзіңізгесыйлықжасау

§біразуақытжалғызболу

·сүйіктііспенайналысу

·сүйіктіфильмдердінемесебағдарламалардыкөру

·ароматерапия,массаж

·шаштараз,шопинг

·болашаққапозитивтіжоспарларқұру

·жаппайтазалау

·суретсалу

·серуендеу

·баяумузыкатыңдау,үнсіздіктеойлану

·достарменкездесунемесежақынадамдармен мәселе талқылау

·үйжануарларынакүтімжасаужәнет.б.

14-слайд

15-слайд.

ПамелаДрукерманның

Жұмысаяқталғаннанкейінмұғалімөзін-өзісендіру

«Французск

жәнеөзін-өзіынталандырумаңыздырөлатқаратынын

иедетине

ескесалады.Олүшінкүнібойыөзіңіздікемдегенде3-5

плюются

ретмақтауға,айнағақарап,өзіңізгемақтауайтуға

едой»

мүмкіндіктабумаңызды.Бұлкүштіқалпынакелтіру

бестселлері

үшін«жеделжәрдем»ретіндепайдалануғаболатын

бойынша

маңыздыресурс.

16-слайд

NOTABENE:қолдабарресурстардансергектікпен

17-слайд

жақсыкөңіл-күйдісақтау үшінқуаткөзінтабуәрқашан

https://you

маңызды.

tu.be/3LTet

«Бақыттыананыңчек-парағы»шығармашылық

қызметі

HOISoQ.

Педагог:Егержағдайғабайланыстыанасыбаланы

жалғызтәрбиелеуікерекболсаше?

Бұлсұрақтыңжауабынтабуүшінфранцуз

аналарыныңтәжірибесіментанысуұсынылады.Ата-

аналарбұрынқұрылғантоптажұмысістейді.

Тапсырма.Французаналарыныңтәжірибесімен

танысыңыз.Бақыттыанаережесінтұжырымдаңыз.

1-топқаарналғанфранцузаналарының тәжірибесінен.Байжәнесүйіспеншіліккетолыер адаммен ең сәтті некеде болса да, әйел: «егер бәрі біркүні бітсе ше?» Оның мамандығы, жұмысы немесе кез келген басқа тұрақты табыс көзі болуы керек. Француз аналарыбұлеңалдыменбалаүшінөтемаңыздыдеп ойлайды.Француздықәйелбосанғаннанкейінтез жұмысқашығады,өйткеніолбаланыжалғызөзі тәрбиелеугетуракелсе,баланыбарлық қажеттіліктерменқамтамасызетеалатынынбілгісі келеді. Бұл ұстаным өте прагматикалық, онда француз романтикасыжоқ,бірақолөмірсүругеөтекөмектеседі. 1-топтағы жұмыстың нәтижесі, мысалы, келесідей

болуымүмкін:

Бақытты ананың № 1 ережесі: ананың әрқашан өз табыс көзі болуы керек.

2-топқа арналған француз аналарының тәжірибесінен.Сізге жұмыс істегеніңіз үшін баланың алдында өзіңізді кінәлі сезінудің қажеті жоқ. Бұл деструктивті сезім, ол бәрібір ештеңені өзгертпейді. Сізде бәрібір балаңызбен сөйлесетін көп уақыт пайда болмайды. Сіз жасай алатын ең басты нәрсе — бос кезде балаңызбен бірге болу. Құрбыңызбен телефонмен сөйлесіп, серуендеуге қатысу емес, балаңызбен бірге уақыт өткізу. Сіз жұмыста болған кезде бала туралы үнемі алаңдамауыңыз керек, сіз тек ана ғана емес, әріптес, дос, әйелсіз, солүшін өзіңізге ренжімеуіңіз керек. Балаңыздың қасында болған кезде сізгеқажет болатын жалғыз нәрсе — сабырлы және «осында» болу.

2-топтағыжұмыстыңнәтижесі,мысалы,келесідей болуы мүмкін:

Бақытты ана ережесі № 2: өзіңізді кінәлі сезінуді ұмытыңыз

3-топқа арналған француз аналарының тәжірибесінен. Бұл француз тәрбиесінің ең қиын ережесі. Сіз жеке өзіңіз ғана шешім қабылдайтыныңыздытүсініңіз.Сізкәсіпорынның

басшысысыз.Диктаторемес(бұлмаңызды)бастықсыз.

Сіз балаларға олардың пікірлерін ескере отырып және олардың тілектерін тыңдай отырып, мүмкіндігінше көп еркіндік бересіз, бірақ сіз шешім қабылдайсыз. Мұны естесақтаңыз.Жекеотбасылықпирамиданыңшыңында сіз тұрсыз. Балалар емес, сіздің ата-анаңыз емес, мұғалімдер де, күтушілер де емес. Сіз ғана шеруді басқарасыз.

3-топтағыжұмыстыңнәтижесі,мысалы,келесідей болуы мүмкін:

Бақыттыанаережесі№3:Сіз–кәсіпорын басшысысыз, демек, сіз шешім қабылдайсыз.

ТоптықжұмыстыңнәтижелеріNOTABENE бөлігіндегізерттеудіңқорытындыларыболып

табылады.

8мин.

III.Қорытындыбөлім Зерттеу нәтижелері

Педагог: — Бүгін біз өз тәжірибемізді, эмоционалды индукцияны, ми шабуылын, шығармашылық қызметті, басқа елдердің аналарының тәжірибесіне жүгіну негізіндезерттеужүргіздік.Зерттеунәтижелеріқандай? Егер біз жасаған тұжырымдарды қорытындылайтын болсақ, онда ана болу бақытын түсіну үшін мыналар қажет деп айтуға болады:

1.Өзіңізгедегенқұндылыққатынасы.

2.Баланыңжекетұлғасынқұрметтеу.

3.Іс-әрекеттегісүйіспеншіліктіңкөрінісі.

4.Өзіңіздібаланыңорнынақоябілу.

5.Баланыдұрысшешімгешығармашылықпен жеткізе білу.

6.Балағақажетжердекөмеккөрсету.

7.Өміршеңдікпенжақсыкөңіл-күйдісақтауүшінөз күшіңізді толықтыру көзін пайдалану.

8.Қалыптыемесжағдайлардашығармашылық шешімдер қабылдай білу.

9.Өзін-өзідамытужәнеөзін-өзіжетілдіру.

Педагог:-бізанағабақыттыболуүшіналысқабарудыңқажетіжоқекенінкөрдік–бақытоныңөзінде,

теконысезінебілукерек.Бұлүшінсуперанаболуқажет емес.Қазақстандық психолог ғалымдар, шетелдік зерттеушілер ең бастысы: мінсіз аналар, супераналар жоқ дегенге бірауыздан келіседі!Біздің зерттеуіміз де көрсетті: мінсіз болуға тырыспаңыз, өзіңізді және балаңыздытыңдаумаңызды!Бұл біздің қорытындыларымыздың ең маңызды, негізгі идеясы! Сіздің өміріңіздің әр таңы Ғани Баяновтың картинасындағыдайәдеміболсын.Бірақбұлсіздіңжәне сіздің бақытты ана болу бейнеңіз ғана болады.

«Анағаарналғанконцерт»бейнеролигінкөру.

Бейнероликкөрсетіледі.Көрералдындапедагог:

«Баланыңқойылымысабаққақатысыпотырғанбарлық аналардың құрметіне арналады», — дейді.

Жақсытілектер

Мұғалім барлығына тиімді жұмыс үшін алғыс айтады және алған білімдерін жер бетіндегі ең қасиетті бақыт — ана болу бақытын түсіну үшін пайдалануды тілейді.

№

Сұрақ

ИӘ

1.

8және10жастағыекіқыздыңанасыныңмамандығы сұранысқа ие болғандықтан, оның қызметтік мансабы сәттідамыды.Алайда,балалыболғансоң,олжұмысты тастап, өмірін бала тәрбиесіне арнады. Ол қыздарын беделдімектепкеорналастырып,спортсекцияларына, үйірмелерменстудияларғаөзіапарды.Олқыздарынан елеуліжетістіктеркүтті.Біраққыздардыңжетістіктері өте қарапайым болды. Кіші қызына гуманитарлық пәндер қиындық тудырса, сурет салумен көп уақыт айналысқан үлкен қызы өнер мектебіне түсе алмады. Кенеттенанасыөмірінің10жылыбекерөткенінтүсінді.Бұғанкелісесізбе?

2.

Анасы балаларына қатысты барлық мәселені (күтімі, денсаулығы, білімі, дамуы, демалысы, баланыңматериалдықәл-ауқаты)шешіп,әрұсақ-

түйеккеқамқорлықжасауыкерек.Бұғанкелісесізбе?

3.

Балаанасыныңеңбегінжақсыжетістіктергежетіп,

ақтауыкерек.Бұғанкелісесізбе?